Vorig jaar deed ik een serie over het beroemde gedicht van T.S. Eliot. Ter gelegenheid van pasen 2009 hierbij de samennvatting van "The Wounded Surgeon". Met mijn commentaar/beschouwingen.
The wounded surgeon plies the steel
That questions the distempered part;
Beneath the bleeding hands we feel
The sharp compassion of the healer's art
Resolving the enigma of the fever chart.
Our only health is the disease
If we obey the dying nurse
Whose constant care is not to please
But to remind of our, and Adam's curse,
And that, to be restored, our sickness must grow worse.
The whole earth is our hospital
Endowed by the ruined millionaire,
Wherein, if we do well, we shall
Die of the absolute paternal care
That will not leave us, but prevents us everywhere.
The chill ascends from feet to knees,
The fever sings in mental wires.
If to be warmed, then I must freeze
And quake in frigid purgatorial fires
Of which the flame is roses, and the smoke is briars.
The dripping blood our only drink,
The bloody flesh our only food:
In spite of which we like to think
That we are sound, substantial flesh and blood—
Again, in spite of that, we call this Friday good.
Tamme: (5 coupletten nader beschouwd) :
(1) We weten wel wie deze chirurg is. Eliot noemt hem, als dichter, niet bij name. Maar de gewonde dokter opereert met veel gevoel, als een genezende kunstenaar, ons lichaam. De metafoor is indrukwekkend, vooral omdat de dokter zelf bloedt, aan zijn handen. Gewond door het leven zelf kan deze dokter ons genezen, al zal hij ons daarvoor diep moeten snijden. Onze ziekte zit diep van binnen, en behoeft naaste een scherpe analyse/diagnose, een radicale aanpak.
(2) Nu niet een gewond arts, maar een stervende zuster! Nu spreekt zij tot mij en jou over onze kritieke toestand. Ziek tot op het bot. Stervende, dat is ons, Adams, lot. Ja, in de letterlijke zin, maar zeker ook geestelijk, en daarop duidt Eliot. Vooral met de laatste regel: wie op herstel hoopt, moet eerst zieker worden. Want gezond is slechts de zieke mens. Daarin zit een geestelijke paradox.
De assistente van de dokter uit de eerste stanza, de gewonde dokter, is een stervende zuster. Kan dat de Kerk zijn? Eliot hield niet van dit soort symbolisme, maar lijkt hier, met de verwijzing naar Adams lot, hier toch een dieper betekenis in te vinden. Ik kan er mee leven ! Letterlijk. Een doodsvonnis, als levenselixer.
Ja, Eliot blijft het heel poetisch zeggen, al gebruikt hij hiervoor een rijmschema, dat hij in de rest van Four Quartets, niet doet. Wellicht ook om ons aan de hand te nemen van dit wel zeer cruciale en pijnlijke deel van het gedicht. Laat het tot inspiratie dienen in een ziek bestaan.....
(3) Het zieke bestaan van de mens in dit derde deel wordt nu aangevuld met het beeld van het ziekenhuis, waar de bloedende chirurg en de stervende zuster werken. Een berooide miljonair, dat kan en zal zeker Adam zijn. Maar opvallend is het eerste stuk : de hele wereld is ons ziekenhuis. Dat zegt dat we niet verlost worden op Platonische of Gnositisch wijze (ontsnapend aan tijd en ruimte) maar dat we hier onze redding mogen en moeten verwachten. Op weg naar pasen: redding in echte geografie/ruimte (Judea en Galilea), echte tijd (rond 33 n. Christus) door een echt mens (De incarnatie) ....
In die redding ken ik de vaderlijke zorg, grenzeloos, die mij nooit verlaat en overal behoedt.
Ik word er stil van !
(4) Nog steeds de ziekte, maar nu is de ik-persoon aan het woord. De ziekte moet eerst erger worden. om mij te warmen moet ik vriezen. Wat een mooie paradox uit het leven, die ook voor de hier beschreven geestelijke werkelijkheid opgaat. Rillen in ijzig vagevuur, dat zegt de katholiek Eliot. Hoe ik me dat moet voorstellen weet ik niet, maar de klanken van Dante en de rest van het grote gedicht "Four Quartes" klinken hier door. De dichter spreekt niet vaak in de ik-vorm en dat maakt het als hij het doet des te persoonlijker. Ja, ik (Tamme) herken me daarin.
(5) Het slot accoord van dit deel van "Four Quartets" (in het nederlands niet zo goed vertaald helaas), geeft de paradox tussen ziekte en genezing, bloed en vlees enerzijds, en een goede vrijdag. Ja, dat kan en heeft Eliot maar op een manier bedoeld. De Bijbelse.
Goede Vrijdag is de dag dat we denken aan onze Heiland, die Zijn bloed gaf voor ons. Daar worden we stil van, en het brengt ons genezing. Leven door de dood heen. Eten van het Lichaam en drinken van het Bloed. Het is wel duidelijk waar dit over gaat. We worden weer stevig door Hem, als zieke. Laten we niet vergeten dat we ziek zijn, maar genezing kunnen vinden in Jezus Christus, die zijn eigen leven gaf voor ons.
Lees meer...
Vandaag was ik in Apeldoorn, met mijn gezin. Dit was een onvergetelijke dag.
Maar dan ....
We waren er heel vlak bij en onze dag was helemaal veranderd/verziekt.
Berichten
